راه های شیخ طوسی برای رسیدن به احکام واقعی الهی در تفسیر التبیان

راه های شیخ طوسی برای رسیدن به احکام واقعی الهی در تفسیر التبیان

روشهای شیخ طوسی در تفسیر التبیان
احکام واقعی الهی در تفسیر التبیان
روشهای تفسیری شیخ طوسی
روش تفسیری طوسی در التیبان

رفتن به سایت اصلی

دانلود تحقیق رشته علوم قرآنی

راه های شیخ طوسی برای رسیدن به احکام واقعی الهی در تفسیر التبیان

 

 

 

 

 

مقدمه

بحث روش شناختی از مباحث مهم در میان دانشمندان مسلمان و مستشرقین به ویژه در حوزه تفسیر پژوهی است و با شناخت آن راحت تر می توان به افکار یک مؤلف در فهم متون دینی و غیر دینی پی برد و فهم محتوای کتاب آسانتر می گردد .شیخ طوسی هم از جمله مفسّرینی است که در تفسیر «التبیان» روشهای خاصی را دنبال نموده است و در مقدمه تفسیر ، بدان اشاره نموده و آن را به دو دسته کلی نقلی و عقلی تقسیم کرده است .اگر چه هر یک از این روشها به دسته های جزئی تری هم تقسیم شده است و با رجوع به محتوای این تفسیر می توان توجه عمیق وی بر شرایط زمان و مکان را پی برد که هر یک از آن ها تأثیر عمیقی در استنباط وی داشته است .در این تفسیر وی از مباحث الفاظ همچون عام و خاص ، مطلق و مقید ، ناسخ و منسوخ ، مجمل و مبیّن ، قرائت تناسب آیات و بحث مفاهیم و … و از روشهای منطقی و چیدن قضایای منطقی استفاده کرده است و به مبحث کلام نیز به طور عمیق پرداخته شده است .

 و از طرفی تفسیر قرآن به قرآن و یا قرآن با روایات قطعی الصدور نیز بخشی از روشهای وی را تشکیل می دهد .

 

 

شیخ در تفسیر «التبیان» در خصوص روش برگزیده خویش این چنین در آغاز به مسئله روش اجتهادی در تفسیر تأکید می کند و به صراحت یادآور می شود که نمی توان تنها به روایات بسنده کرد . وی در مقدمه اظهار می کند :

« شایسته نیست برای کسی که می خواهد آیه ای را تفسیر کند به ظاهر آیه اكتفا نماید زیرا که ظاهر آیه از مقصود آن به طور مفصّل خبر نمی دهد و یا از مفسِری دیگر تقلید کند مگر اینکه قولی را برگزیند که بر آن اجماع شده باشد و پیروی از آن به واسطه اجماع واجب گردد .

« زیرا برخی از مفسّرین دارای روشی مطلوب و دلپذیر هستند ، مانند ابن عباس ، حسن بصری ، قتاده ، مجاهد و … .

« و گروهی نیز روشهای نامطلوبی را برگزیده اند ، مانند ابوصالح ، السدی ، الکلبی و غیر آن ها ؛ این در طبقه نخستین است .

« اما در طبقه متأخرین هر یک از آن ها روش خویش را صحیح دانسته و آیات را بر اساس روش خویش تأویل کرده اند و برای کسی جایز نیست که از آن ها تقلید کند ؛ بلکه شایسته است که به ادله صحیح اعم از عقلی و یا شرعی از قبیل اجماع و روایت متواتر رجوع کند یعنی دیدگاههای كسانی را بپذیرد كه پیروی از قولشان واجب است و در این خصوص خبر واحد پذیرفته نمی شود ؛ مخصوصاً اگر طریق آن علم باشد .

 

« و زمانی که تأویل نیازمند به شاهد لغوی باشد قطعاً شواهدی پذیرفته می شود که نزد اهل لغت معلوم باشد و بین آن ها رواج داشته باشد .

« اما خبر واحد از روایات پراکنده و الفاظ کمیاب چون از این قبیل روایات قطع حاصل نمی شود از این رو شاهدی بر کتاب خدا قرار نمی گیرد و سزاوار است که در آن توقف شود و ذکر شود آنچه که احتمال آن می رود و از مقصود آن به عینه قطع حاصل نمی شود ؛ زیرا هنگامی که قطع به مراد آن پیدا نمود پس به تحقیق خطا کرده است هرچند که به حق اصابت کند .

« همچنانکه از پیامبر – صلی الله علیه و آله و سلّم – روایت شده است : «, من قال فی کتاب الله عزّ و جل برأیه فاصاب فقد اخطا ،» .

« زیرا او از روی تخمین و حدس آن را گفته است و نه روی برهان قاطع صادر نشده است و چنین چیزی به اتفاق باطل است »  .

با نتایجی که از سخنان شیخ طوسی در تفسیر «التبیان» حاصل می شود می توان به روش این مفسر بزرگ پی برد که روش او اجتهادی است و تنها به لفظ اکتفا نمی کند و چند و چون در معنای آیه می کند . البته نکات دیگری از روش او استفاده می شود که در موارد زیر خلاصه می شود . 

 

شیخ طوسی :

1) هرگزاز ظاهر آیه حکم به باطن آن نمی داد .

2) از مفسرانی که روش خویش را صحیح می دانستند تبعیّت نمی كرد .

3) در پذیرش قول صحیح به اجماع ، مخصوصاً اجماع شیعه اثنی عشر ، توجه ویژه ای داشت .

4) به پیروی از ادله صحیح چه عقلی و چه نقلی مانند اجماع و روایات متواتر ارزش ویژه ای        می داد .

5) از خبر واحدی که طریق آن علم باشد پیروی نمی کرد .

6) از کسانی که پیروی سیره آن ها را بر خود واجب می دانست ( مانند معصومین)  تبعیّت   می كرد .

7) در فهم تأویلات مفسرین اگر نیازمند به شواهد لغوی بود ، از لغاتی استفاده می كرد که نزد اهل لغت رایج بود .

8) خبر واحد و روایات پراکنده را هرگز برای کتاب خدا شاهد قرار نمی داد و در آن توقف می كرد .

9) در فهم آیه آنچه را که احتمال می داد، از آن قطع حاصل نمی كرد ؛ حتی اگر مطابق با واقع هم بود چرا كه بازهم در آن احتمال خطا می داد . 

 

برای آنكه روشهای تفسیری شیخ طوسی را به گونه ای ملموس نشان دهیم ، چند نمونه از آن را به تصویر می كشیم .

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 روشهای شیخ طوسی در تفسیر التبیان

مقدمه

 روش تفسیری طوسی از زبان خویش

 روش قرآن به قرآن

 احکام وضو

 احکام کلاله به روش تفسیر قرآن به قرآن

 احکام نماز در مساجد به روش قرآن به قرآن

 تفسیر قرآن به سنت

 احکام نافله به روش قرآن به حدیث

 احکام خمس به روش تفسیر قرآن به حدیث

 احکام اوقات نماز به روش تفسیر قرآن به حدیث

 تعمیم مصادیق «المیسر» به روش تفسیر روایی

 نسخ احکام قبله به روش تفسیر روایی

 جایگاه قرائت در تفسیر فقهی شیخ

 آیات کلامی در تفسیر استنباطی شیخ

 نقد روایات با روش اجتهادی

 اهمیّت ذبح در تفسیر فقهی شیخ

 جایگاه «نسخ» در تفسیر فقهی شیخ

 قطع دست سارق به روش اجماع فرقه محقّه

 احکام مال یتیم به روش اصولی

 حمل آیه بر عموم به روشهای گوناگون

 احکام وقت نماز به روش منطقی (نسب اربع)

 احکام غسل و مسح به روش منطقی

 حمل تقیید بر عدم جواز به روش جدلی

 احکام محارب به روش تطبیقی و جدلی

 تطبیق حکمی با حکم دیگر

 مقارنة حکمی با مثل عرب جاهلیّت

 نبوّت تابع مصلحت

 

نتیجه

نتیجه گیری و پیشنهاد

منابع و مآخذ فارسی

منابع و مآخذ عربی

مقاله ها

پایان نامه ها 

 

  • موقعیت یابی کاربرسیار با استفاده از RSS در محیطهای ناسازگار

    موقعیت یابی کاربرسیار با استفاده از RSS در محیطهای ناسازگار مخابرات مشارکتی موقعیت یابی موبایل توان سیگنال دریافتی سیستمهای مخابرات سیار سلولی موقعیت یابی موبایل با استفاده از RSS موقعیت یابی کاربرسیار با استفاده از توان سیگنال دریافتی افزایش کارکرد…

  • بررسی ارزش های اخلاقی قرآن

    بررسی ارزش های اخلاقی قرآن دانلود، پایان نامه،ارزش اخلاقی،قرآن، رفتن به سایت اصلی چکیده «ارزش‌ها» در زندگی بشر، با همة تفاوت‌ها و تضادهایی كه در نمودها و فرهنگ‌ها دارد، در بقاء جوامع و در رشد و ارتقای آنها نقش اساسی…

  • بررسی سیستمهای آموزش الكترونیكی

    بررسی سیستمهای آموزش الكترونیكی ELearning آموزش الكترونیكی معیارهای آموزشی سیستمهای آموزش الكترونیكی دانلود پایان نامه رشته آی تی بررسی سیستمهای آموزش الكترونیكی دانلود پایان نامه آی تی دانلود پایان نامه سیستمهای آموزش الكترونیكی دانلود پایان نامه فناوری اطلاعات رفتن به…

  • پایان نامه کارشناسی رشته روانشناسی با عنوان بررسیهای تأثیر موسیقی درمانی بر روی افسردگی

    پایان نامه کارشناسی رشته روانشناسی با عنوان بررسیهای تأثیر موسیقی درمانی بر روی افسردگی افسردگی موسیقی دانلود پایان نامه موسیقی درمانی موسیقی درمانگر موزیك تراپیست تأثیر موسیقی بر بیماران دانلود پایان نامه کارشناسی رشته روانشناسی بررسیهای تأثیر موسیقی درمانی بر…

  • پروپوزال عوامل مدیریتی موثر بر بهره وری سازمان و اولویت بندی آنها

    پروپوزال عوامل مدیریتی موثر بر بهره وری سازمان و اولویت بندی آنها بهره وری سازمان عوامل موثر بر بهره وری سازمان اولویت عوامل موثر بر بهره وری سازمان نقش رهبری در بهره وری سازمان نقش سازماندهی در بهره وری سازمان…

  • پرسشنامه ارزیابی عملکرد و رتبه بندی شعب شرکت های بیمه

    پرسشنامه ارزیابی عملکرد و رتبه بندی شعب شرکت های بیمه پرسشنامه ارزیابی عملکرد سازمان پرسشنامه ارزیابی عملکرد سازمانی دانلود پرسشنامه ارزیابی عملکرد سازمان پرسشنامه ارزیابی و تحلیل مدیریت عملکرد سازمان ها پرسشنامه ارزیابی اثربخشی سیستم مدیریت عملکرد در سازمان پرسشنامه…

  • پروپوزال بررسی تاثیر فرآیندهای مدیریت دانش بر یادگیری الکترونیکی

    پروپوزال بررسی تاثیر فرآیندهای مدیریت دانش بر یادگیری الکترونیکی پروپوزال مدیریت دانش پروپوزال یادگیری الکترونیکی فرآیندهای مدیریت دانش پیاده سازی مدیریت دانش در سازمان بازرسی استقرار مدیریت دانش در سازمان بازرسی پروپوزال تاثیر مدیریت دانش بر یادگیری الکترونیکی تاثیر فرآیندهای…

  • بررسی عوامل رضایت شغلی و ابزارهای سنجش آن

    بررسی عوامل رضایت شغلی و ابزارهای سنجش آن رضایت شغلی عوامل رضایت شغلی رضایت شغلی کارکنان روش های ارزیابی رضایت شغلی نظریه های رضایت شغلی آثار رضایت شغلی دانلود مقاله عوامل رضایت شغلی دانلود مقاله ابزارهای سنجش رضایت شغلی بررسی…

  • مبانی نظری و پیشینه تحقیق کسب و کار الکترونیک

    مبانی نظری و پیشینه تحقیق کسب و کار الکترونیک پیشینه تحقیق کسب و کار الکترونیک مبانی نظری کسب و کار الکترونیک دانلود پیشینه تحقیق کسب و کار الکترونیک دانلود مبانی نظری کسب و کار الکترونیک مبانی نظری و پیشینه تحقیق…

  • بررسی روشهای مدلسازی مستقیم و معکوس در مطالعه ساختارهای زمین شناسی

    بررسی روشهای مدلسازی مستقیم و معکوس در مطالعه ساختارهای زمین شناسی تجهیزات لرزه نگاری ساختارهای زمین شناسی بررسی پوسته ایران شیوه‌های مدرن و معمول در مطالعه ساختار پوسته دانلود مقالات کارشناسی ارشد رشته زمین شناسی بررسی روشهای مدلسازی مستقیم و…